cordyceps

Cordyceps – Maczu偶nik

Cordyceps to grzyb, inaczej nazywany aweto, yarchagumbu czy maczu偶nik. Od wiek贸w stosowany jest w medycynie chi艅skiej jako 艣rodek leczniczy, natomiast dzisiaj zdobywa popularno艣膰 jako suplement lub jeden z tzw. super foods. Wykazuje dzia艂anie przeciwzapalne, adaptogenne czy wspomagaj膮ce uk艂ad hormonalny, nerki oraz w膮trob臋. Wci膮偶 prowadzi si臋 badania na temat jego dobroczynnych w艂a艣ciwo艣ci oraz mo偶liwo艣ci wykorzystania go w 艂agodzeniu rozmaitych dolegliwo艣ci. Dowiedz si臋, wszystkiego, co warto wiedzie膰 na temat maczu偶nika chi艅skiego.

Najpopularniejsze odmiany Cordycepsa

Cordyceps to rodzaj grzyba, kt贸ry paso偶ytuje g艂贸wnie na bezkr臋gowcach. Wnika w larwy ciem z rodziny Thitarodes oraz tworzy z nich grzybni臋. W Polsce istnieje kilka jego odmian – Cordyceps bifusispora, Cordyceps militaris (maczu偶nik bojowy), Cordyceps tuberculata (maczu偶nik guzkowaty). Opr贸cz tego wyr贸偶niamy przyk艂adowo Cordyceps ophioglossoides, Cordyceps nipponica, Cordyceps pseudomilitaris, Cordyceps sinclairii, Cordyceps heteropoda czy Cordyceps cicadae. Wi臋kszo艣膰 z nich w r贸偶nym stopniu wykazuje pozytywne dzia艂anie na ludzki organizm, natomiast inne okazuj膮 si臋 silnie truj膮ce, w szczeg贸lno艣ci gdy nie zostan膮 poddane odpowiedniej obr贸bce. Mimo wszystko w formie suplement贸w (to znaczy przede wszystkim tabletek i proszk贸w), najcz臋艣ciej do czynienia mamy z odmian膮 rosn膮c膮 w Azji, czyli Cordyceps sinensis.

Historia grzyb贸w z gatunku Cordyceps

Grzyby z gatunku Cordyceps, kt贸re mo偶na bezpiecznie spo偶ywa膰, naturalnie wyst臋puj膮 na wysoko艣ci powy偶ej 3500 metr贸w nad poziomem morza w niekt贸rych cz臋艣ciach Himalaj贸w 鈥 g艂贸wnie 艣rodkowo-zachodnich. Cordyceps sinensis od wiek贸w stosowany by艂 w tradycyjnej medycynie chi艅skiej. Wykorzystywa艂a go ludno艣膰 zamieszkuj膮ca P艂askowy偶 Tybeta艅ski. Po zbiorach grzyba mielono go i suszono, a nast臋pnie przygotowywano z niego gor膮cy, leczniczy napar, kt贸ry mia艂 by膰 afrodyzjakiem, dzia艂a膰 regeneruj膮co, pomaga膰 w leczeniu schorze艅 nerek oraz w膮troby. R贸wnie偶 aktualnie jedna z niewielu stosowanych powszechnie odmian maczu偶nika to w艂a艣nie Cordyceps sinensis.

Niekt贸re z odmian rosn膮cych w Polsce s膮 silnie truj膮ce. W zwi膮zku z tym, 偶e Cordyceps jest stosunkowo drogi, aktualnie cz臋sto produkuje si臋 go w laboratoriach. Z Chin donosi si臋 o degradacji jego naturalnych siedlisk w zwi膮zku ze zbyt du偶ym nat臋偶eniem zbior贸w. Jednym z moment贸w w nowo偶ytnym 艣wiecie, gdy o grzybach maczu偶nika zrobi艂o si臋 g艂o艣no, by艂a olimpiada w Seulu w roku 1993. W贸wczas dyskusja na temat Cordycepsa by艂a prowadzona w zwi膮zku z 贸wczesn膮 afer膮 dopingow膮.

Co to znaczy, 偶e grzyb jest entomopatogeniczny?

Maczu偶nik jest entomopatogeniczny, a znaczy to tyle, 偶e wykazuje negatywne, chorobotw贸rcze dzia艂anie u larw, kt贸rych cia艂a zasiedla. Kiedy owad ma kontakt z zarodnikiem grzyba, ten przylepia si臋 do jego cia艂a i wnika w nie, najcz臋艣ciej przez naturalne otwory znajduj膮ce si臋 w jego ciele lub poprzez zranienie. Mo偶e samodzielnie wydziela膰 substancje, kt贸re rozpuszczaj膮 osk贸rek owada. Nast臋pnie strz臋pki infekcyjne atakuj膮 cia艂o 偶ywiciela i rozsadzaj膮 jego narz膮dy. Jednocze艣nie wydzielaj膮 si臋 substancje, kt贸re maj膮 na celu wywo艂a膰 parali偶 owada i os艂abi膰 jego reakcje obronne.

W贸wczas grzyb tworzy z nosiciela swoj膮 grzybni臋, z kt贸rej element贸w mo偶e wytwarza膰 przetrwalniki odporne na dzia艂anie czynnik贸w zewn臋trznych. Po pewnym czasie od zasiedlenia owad przestaje funkcjonowa膰, jego cia艂o si臋 wykr臋ca, a nast臋pnie zamiera. Po 艣mierci nosiciela grzybnia wytwarza nowe zarodniki, kt贸re umo偶liwiaj膮 zainfekowanie innych owad贸w. W zdecydowanej wi臋kszo艣ci przypadk贸w grzyby entomopatogeniczne stanowi膮 przedstawicieli gatunk贸w ni偶szych, jednak z przypadku maczu偶nika jest inaczej. Wyr贸偶niamy oko艂o 3 tysi膮ce r贸偶nych gatunk贸w grzyb贸w o takim chorobotw贸rczym schemacie dzia艂ania na owadach. Cordyceps potocznie nazywa si臋 grzybami zombie przez to, 偶e 偶yje w cia艂ach martwych larw, kt贸re infekuje i zabija.

Zastosowanie Cordycepsa 鈥 na co dzia艂a Cordyceps?

Aktualnie Cordycepsowi przypisuje si臋 nast臋puj膮ce w艂a艣ciwo艣ci:

  • zmniejszanie stan贸w zapalnych,
  • wspomaganie pracy i wytwarzania hormon贸w u m臋偶czyzn,
  • wzrost libido oraz rozwi膮zywanie problem贸w z erekcj膮,
  • niwelowanie skutk贸w stresu oraz nadmiernego zm臋czenia,
  • wspieranie zdrowia nerek oraz w膮troby.

Opr贸cz tego bywa pomocny w przypadku polepszania wynik贸w sportowych, regeneracji czy wzmacniania odporno艣ci. Pomaga zapobiega膰 chorobom autoimmunologicznym zwi膮zanym ze zmianami sk贸rnymi czy problemami z przewodem pokarmowym. Wp艂ywa bowiem na zwi臋kszon膮 tolerancj臋 immunologiczn膮 oraz u艂atwia zasiedlanie jelit po偶ytecznymi bakteriami. Cordyceps zmniejsza ilo艣膰 toksyn w organizmie. Chocia偶 w obecnych czasach nie powinni艣my traktowa膰 go jako lek, ani uznawa膰 za istotny element terapii schorze艅, na kt贸re cierpimy, to mo偶e wspomaga膰 ich leczenie i by膰 uzupe艂nieniem zdrowej diety. Stosuj膮 go pacjenci lecz膮cy si臋 na oty艂o艣膰, insulinooporno艣膰 czy Hashimoto. Jakie inne zastosowania znajduje Cordyceps?

Cordyceps i jego wp艂yw na wyniki sportowe

Podczas wysi艂ku fizycznego korzystamy z Adenozyno-5鈥-trifosforanu (ATP), kt贸ry jest koenzymem s艂u偶膮cym mi臋dzy innymi transportowaniu energii. Stanowi magazyn energii, jej no艣nik oraz wyzwalacz metabolizmu kom贸rkowego. Reguluje te偶 ci艣nienie krwi. W ci膮gu doby zu偶ywamy go pomi臋dzy 80 a 90 mg. Koenzym nie mo偶e odk艂ada膰 si臋 w tkankach i musi by膰 wytwarzany na bie偶膮co. Obecnie posiadane dane wskazuj膮 na to, 偶e Cordyceps wspomaga produkcj臋 ATP, co mo偶e mie膰 pozytywny wp艂yw na wyniki sportowe. Wed艂ug dost臋pnych nam informacji jego zastosowanie mo偶e:

  • zwi臋ksza膰 pojemno艣膰 p艂uc w czasie wysi艂ku,
  • poprawia膰 samopoczucie i ogranicza膰 skutki zm臋czenia organizmu,
  • polepsza膰 wyniki podczas wysi艂ku beztlenowego,
  • pozwoli膰 na efektywniejsze dostarczanie energii organizmowi w czasie wysi艂ku,
  • zwi臋ksza膰 wydolno艣膰 i si艂臋 oraz poprawia膰 og贸lne wyniki sportowe.

Cordyceps i jego wp艂yw na zdrowie oraz witalno艣膰

Cordyceps zdobywa du偶膮 popularno艣膰 jako suplement, co wi膮偶e si臋 z tym, 偶e wykazuje w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne, przeciwb贸lowe, przeciwuteniaj膮ce i przeciwwirusowe. Opr贸cz tego dowiedziono, 偶e zwi臋ksza wra偶liwo艣膰 organizmu ludzkiego na insulin臋, a co za tym idzie, reguluje poziom cukru we krwi. Prawdopodobne jest, 偶e Cordyceps powoduje apoptoz臋 kom贸rek niekt贸rych nowotwor贸w, jednak potrzebne s膮 dalsze badania.

Umo偶liwia wykonywanie wielu zada艅 jednocze艣nie, wspomaga podzielno艣膰 uwagi oraz koncentracj臋. Sprawia, 偶e lepiej adaptujemy si臋 do trudnych warunk贸w 艣rodowiska. Co ciekawe, dzi臋ki temu, 偶e zwi臋ksza pojemno艣膰 p艂uc, mo偶na wykorzystywa膰 go podczas wycieczek g贸rskich, by poprawi膰 adaptacj臋 do zmniejszaj膮cego si臋 st臋偶enia tlenu w powietrzu.

Cordyceps, a przezi臋bienie i grypa

Cordyceps mo偶na stosowa膰 wspomagaj膮co w stanach podgor膮czkowych, przezi臋bieniach i sezonie grypowym zar贸wno jako form臋 profilaktyki, jak i metod臋 wspomagaj膮c膮 leczenie. Zanim dojdzie do infekcji Cordyceps wzmocni odporno艣膰, stymuluj膮c aktywno艣膰 makrofag贸w. W sytuacji, w kt贸rej b臋dziemy mie膰 kontakt z patogenami, b臋dzie zagrzewa艂 organizm do walki z nimi, a gdy infekcja ju偶 si臋 rozwinie, maczu偶nik wspomo偶e starania o przywr贸cenie organizmu do stanu homeostazy.

Grzyb doskonale radzi sobie w przypadku 艂agodzenia objaw贸w astmy czy obturacyjnej choroby p艂uc i ogranicza nieprzyjemne skutki ich objaw贸w dla pacjenta. Cordyceps niweluje uporczywy kaszel i pomaga odksztusza膰 zalegaj膮c膮 w uk艂adzie oddechowym wydzielin臋. Ju偶 w staro偶ytno艣ci stosowano go w infekcjach g贸rnych dr贸g oddechowych, leczeniu zapalenia p艂uc oraz oskrzeli.

Cordyceps i problemy z erekcj膮 oraz zmniejszone libido

Cordyceps poprawia kr膮偶enie oraz nastr贸j, a tak偶e niweluje zm臋czenie. Mo偶na spojrze膰 na niego jak na 艣rodek, kt贸ry wspomo偶e impotent贸w. Wielokrotnie testowano jego wp艂yw na erekcj臋, a tak偶e pr贸bowano wykorzystywa膰 go w leczeniu niep艂odno艣ci m臋偶czyzn. Cordyceps ma wp艂yw na proces spermatogenezy, poprawiaj膮c wytwarzanie plemnik贸w i ich ruchliwo艣膰.

Wspomaga te偶 gospodark臋 hormonaln膮 i wydzielanie testosteronu. Dzia艂a na ni膮 reguluj膮co i tonizuj膮co. W takich zastosowaniach nierzadko 艂膮czy si臋 go z ekstraktem z korzenia 偶e艅-szenia syberyjskiego, reishi oraz korzenia maca. W przeciwie艅stwie do innych jego w艂a艣ciwo艣ci te zwi膮zane ze sprawno艣ci膮 seksualn膮 rozpropagowali Nepalczycy. Stosowali go jako afrodyzjak. W艂a艣nie w zwi膮zku z ich dzia艂alno艣ci膮 w obecnych czasach nazywany jest 鈥濾iagr膮 z Himalaj贸w鈥.

Maczu偶nik a dzia艂anie antystarzeniowe

Cordyceps zawiera antyoksydanty, sterole, zwi膮zki fenolowe, polisacharydy i inne substancje, kt贸re chroni膮 organizm nie tylko od wewn膮trz, ale r贸wnie偶 od zewn膮trz. Ma 艣wietny wp艂yw na sk贸r臋, zwi臋ksza jej odporno艣膰 na oddzia艂ywanie promieniowania UV czy op贸藕nia pojawianie si臋 pierwszych oznak starzenia. Maczu偶nik wzmacnia te偶 naczynia krwiono艣ne, a zatem wp艂ywa pozytywnie na koloryt sk贸ry i widoczne na jej powierzchni naczynka. Zwalcza wolne rodniki i stymuluje sk贸r臋 do intensywnej odbudowy. Zabezpiecza j膮 te偶 przed rozwojem chor贸b o pod艂o偶u zapalnym takich jak tr膮dzik.

Substancje biologicznie aktywne 鈥 Cordyceps

Maczu偶nik zawiera szereg biologicznie aktywnych substancji, kt贸rym zawdzi臋cza swoje nietypowe dzia艂anie. W艣r贸d nich mo偶na wymieni膰:

  • Kordycepin臋 鈥 kt贸ra ma dzia艂anie pozwalaj膮ce zabija膰 niekt贸re kom贸rki bia艂aczki. W badaniach na zwierz臋tach wykaza艂a pozytywne efekty zwi膮zane z leczeniem depresji. Ma dzia艂anie przeciwwirusowe i pomaga w leczeniu r贸偶nych odmian grzybic.
  • Hipoksantyn臋 鈥 kt贸ra naturalnie wyst臋puje w tkankach oraz p艂ynach ustrojowych wielu organizm贸w 偶ywych. Powstaje w zwi膮zku z przemianami adeniny i metabolizuje si臋 do moczanu.
  • Ergosterol 鈥 podstawa lek贸w przeciwgrzybicznych dla ludzi. Jest prowitamin膮 D2, kt贸ra wp艂ywa na gospodark臋 wapniowo-fosforanow膮 organizmu. Zasadniczo nie wyst臋puje wy艂膮cznie w gatunku Cordyceps, ale r贸wnie偶 w wielu innych grzybach. Prawdopodobnie dzi臋ki tej substancji po zastosowaniu maczu偶nika uda艂o si臋 ograniczy膰 zw艂贸knienie w膮troby u cz艂owieka w prowadzonych przez chi艅skich naukowc贸w badaniach z 2014 roku.
  • Kwas dipikolinowy 鈥 pomaga grzybom w przetrwaniu, stabilizuje ich struktur臋 oraz zwi臋ksza odporno艣膰 na promieniowanie UV.
  • Lectyny 鈥 o szerokim spektrum dzia艂ania. S膮 zwi膮zane z przetwarzaniem w臋glowodan贸w oraz wytwarzaniem odporno艣ci przez grzyby. Chroni膮 ro艣liny przed szkodnikami i znajduj膮 si臋 naturalnie w po偶ywieniu ludzi.

Opr贸cz nich Cordyceps zawiera zwi膮zki przeciwmalaryczne, kt贸re wykorzystywane s膮 mi臋dzy innymi w leczeniu malarii, a tak偶e substancje przypominaj膮ce naturalne antybiotyki.

Witaminy i minera艂y w Cordycepsie

Cordyceps sw贸j pozytywny wp艂yw na organizm zawdzi臋cza nie tylko wspomnianym wy偶ej substancjom, ale te偶 witaminom i minera艂om, kt贸re na co dzie艅 znajdujemy w po偶ywieniu. W艣r贸d zwi膮zk贸w, na kt贸re mo偶na natkn膮膰 si臋 w jego sk艂adzie, s膮:

  • Witamina A 鈥 kt贸ra jest niezb臋dna dla zachowania w zdrowiu narz膮du wzroku. Jej niedobory wywo艂uj膮 鈥瀔urz膮 艣lepot臋鈥, czyli problemy z prawid艂owym widzeniem po zmierzchu. Witamina A nazywana jest substancj膮 m艂odo艣ci, poniewa偶 pozytywnie wp艂ywa na wygl膮d w艂os贸w, sk贸ry i paznokci.
  • Witamina B12 鈥 czyli inaczej kobolamina. Bierze udzia艂 w przemianach metabolicznych i procesach krwiotw贸rczych. Jest te偶 niezb臋dna do zachowania r贸wnowagi psychicznej i ma dzia艂anie neuroprotekcyjne. Powinna by膰 suplementowana przez wszystkich wegan i wegetarian, je艣li ci nie stosuj膮 偶ywno艣ci fortyfikowanej. Dzienne zapotrzebowanie na t臋 witamin臋 wynosi 2,4 渭g u osoby doros艂ej.
  • Witamina B3 鈥 inaczej niacyna lub kwas nikotynowy. Silnie powi膮zana z funkcjonowaniem uk艂adu nerwowego, wytwarzaniem hormon贸w p艂ciowych, prawid艂owym st臋偶eniem cholesterolu i poziomu cukru we krwi. Odgrywa istotn膮 rol臋 w zachowaniu zdrowia w艂os贸w, sk贸ry i paznokci ze wzgl臋du na to, 偶e leczy przebarwienia sk贸rne, niweluje zaczerwienienie, dzia艂a pobudzaj膮co na produkcj臋 kolagenu i elastyny oraz ogranicza negatywne dzia艂anie wolnych rodnik贸w.
  • Selen 鈥 podobnie jak poprzedniczka chroni przed wolnymi rodnikami i wspomaga usuwanie toksyn z organizmu, wzmacnia serce oraz uk艂ad nerwowy. Testowano jego wp艂yw na choroby neurodegeneracyjne. Pomaga w zachowaniu r贸wnowagi hormonalnej, a jego niedobory mog膮 by膰 zwi膮zane z wyst臋powaniem niekt贸rych chor贸b autoimmunologicznych takich jak Hashimoto czy niedoczynno艣膰 tarczycy.
  • Mied藕 鈥 jest zwi膮zana z wytwarzaniem energii przez organizm, procesami przeka藕nictwa nerwowego czy prawid艂owym funkcjonowaniem uk艂adu odporno艣ciowego. Bierze udzia艂 w procesach krwiotw贸rczych, dba o zdrowie uk艂adu kostnego czy odpowiedni poziom kolagenu. Najcz臋艣ciej znale藕膰 mo偶na j膮 w produktach odzwierz臋cych oraz nasionach. W 艣ladowych ilo艣ciach wyst臋puje te偶 w niekt贸rych owocach.
  • Cynk 鈥 suplementacj臋 cynku nierzadko zaleca si臋 w stanach obni偶onej odporno艣ci, problem贸w z w艂osami, sk贸r膮, paznokciami czy libido. Umo偶liwia sprawne gojenie si臋 ran, wp艂ywa na prac臋 wielu narz膮d贸w w tym trzustki i tarczycy. Jego niedobory mog膮 by膰 zwi膮zane z problemami z p艂odno艣ci膮. Nie jest magazynowany w organizmie, co sprawia, 偶e podobnie jak wspomniane wcze艣niej w ATP nale偶y dostarcza膰 go wraz z diet膮 na bie偶膮co.

Przysz艂e mo偶liwo艣ci wykorzystania Cordycepsa w medycynie

Maczu偶nik mo偶e znale藕膰 w przysz艂o艣ci zastosowanie w co najmniej kilku r贸偶nych ga艂臋ziach medycyny, gdy偶 we wst臋pnych badaniach w niekt贸rych przypadkach wykazano jego pozytywne dzia艂anie. Opr贸cz wspomnianych ju偶 bada艅, w kt贸rych przy u偶yciu Cordycepsu uda艂o si臋 spowolni膰 zw艂贸knienie w膮troby, m贸wi si臋 o tym, 偶e:

  • za pomoc膮 wyizolowanych z maczu偶nika substancji osi膮gni臋to aktywno艣膰 cytotoksyczn膮 w stosunku do kom贸rek bia艂aczki HL-60,
  • potencjalnie mo偶liwe by艂oby wykorzystywanie Cordycepsu w zapobieganiu odrzuceniom przeszczep贸w niekt贸rych narz膮d贸w,
  • maczu偶nik wykazuje dzia艂anie wp艂ywaj膮ce na popraw臋 pami臋ci oraz zdolno艣ci poznawczych, zatem teoretycznie mo偶na by podj膮膰 pr贸by zmierzaj膮ce do wykorzystywania go w lekach neuroprotekcyjnych.

Dawkowanie Cordycepsu 鈥 jak stosowa膰 maczu偶nika?

Nie istniej膮 jasne wytyczne dotycz膮ce dawkowania Cordycepsu, a st臋偶enie substancji aktywnych r贸偶ni si臋 pomi臋dzy poszczeg贸lnymi gatunkami, egzemplarzami grzyb贸w, a nawet ich elementami. Maczu偶nik sprzedawany jest w formie tabletek lub proszku. Nale偶y zatem sprawdzi膰 propozycje producenta dotycz膮ce dawkowania oraz 艣ci艣le ich przestrzega膰.

Kapsu艂ki z Cordycepsem najcz臋艣ciej spo偶ywamy 1-2 razy dzienne, popijaj膮c wod膮 jedn膮 tabletk臋. Maczu偶nik w proszku rozpuszcza si臋 w wodzie i spo偶ywa si臋 go przed lub w trakcie posi艂ku. Nie nale偶y spo偶ywa膰 wi臋cej ni偶 2000 mg ekstraktu z Cordycepsu w ci膮gu doby. Specyfiku nie mo偶na stosowa膰 je艣li chorujemy na choroby przewlek艂e lub je偶eli przyjmujemy na sta艂e jakie艣 leki. W razie ch臋ci jego suplementacji w celu wyeliminowania rozmaitych dolegliwo艣ci nale偶y skonsultowa膰 ten pomys艂 z lekarzem.

Skutki uboczne przyjmowania Cordycepsu

Cordyceps, chocia偶 wydaje si臋 by膰 do艣膰 przydatn膮 ro艣lin膮, mo偶e powodowa膰 skutki uboczne u os贸b, kt贸re maj膮 problemy z krzepni臋ciem krwi lub przyjmuj膮 leki, kt贸re jakkolwiek wp艂ywaj膮 na ten parametr. Opr贸cz tego mo偶e zaszkodzi膰 osobom, kt贸re przyjmuj膮 leki przeciwcukrzycowe. Nie zaleca si臋 stosowa膰 go w celach regeneracyjnych po zabiegach lub wypadkach, w kt贸rych dosz艂o do przerwania ci膮g艂o艣ci tkanek, poniewa偶 wykazuje dzia艂anie rozrzedzaj膮ce krew i mo偶e by膰 przyczyn膮 powstania krwotoku. Nie wolno stosowa膰 go r贸wnie偶 przed, w trakcie oraz kilka tygodni po wykonaniu tatua偶u lub makija偶u permanentnego, piercingu i innych modyfikacji cia艂a.

殴r贸d艂a:

Wang W. Q., Chronic obstructive pulmonary diseases improvement of 40% after Cordyceps supplement, Trad Chinese Med, 1995

Colson S. N., Cordyceps sinensis and Rhodiola rosea based supplementation in male cyclists and its effect on muscle tissue oxygen saturation, J Strength Cond Res, 2005

Peng Y., Tao Y., Wang Q i inni. Ergosterol is the active compound of cultured mycelium Cordyceps sinensis on antiliver fibrosis, Based Complement, 2014

Ng T. B., Wang H. X., Pharmacological actions of Cordyceps, a prized folk medicine. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 2005

Chen P. X., Wang S., Nie S. i inni, Properties of Cordyceps sinensis: a review. Journal of Functional Foods, 2013