Psilocybe cubensis to gatunek grzyba z rzędu pieczarkowców (Agaricales). W Polsce znany jest jako Łysiczka Kubańska. Występują one na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Wynika to z faktu, że są to grzyby koprofilne zatem dzięki hodowli zwierząt gospodarskich ich populacja znacząco rośnie.

Łysiczka Kubańska:

Psilocybe cubensis – charakterystyka

Psilocybe cubensis, dawniej opisywana jako Stropharia cubensis, to gatunek grzybów psychodelicznych z rodziny Hymenogastraceae. To grzyby koprofilne, a to oznacza, że rozwijają się na odchodach zwierzęcych typu łajno. Są jedną z grup grzybów saprotroficznych. Ich pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum to Hymenogastraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi. Po raz pierwszy zostały odkryte w 1906 roku przez Franklina Sumnera Earle, który nadał im nazwę Stropharia cubensis. Aktualnie uznawaną przez Index Fungorum nazwę nadał im Rolf Singer, co miało miejsce w 1948 roku.

Pochodzenie linii P. cubensis precyzuje praca Bradshawa i in. (Proc. R. Soc. B, 11 marca 2026): najbliższy wolno żyjący krewny to afrykańska Psilocybe ochraceocentrata, a wspólny przodek obu gatunków żył ok. 1,5 mln lat temu (95% HPD: 710 tys.-2,55 mln lat), długo przed udomowieniem bydła. Gatunek opisano najpierw w preprincie (bioRxiv, 2024), a wnioski utrzymały się w wersji recenzowanej.

Psilocybe cubensis – jak go rozpoznać?

Kapelusz ma wymiar wynoszący około 10 cm. Jest szeroki i stożkowaty, ale występuje też odmiana owalna bądź w kształcie dzwonu. Wraz z rozwojem i nabieraniem dojrzałości łasiczka Kubańska rozszerza swój kapelusz, a dojrzałe osobniki można rozpoznać dzięki garbkowatej powierzchni zasnówki. Kolor tych grzybów można określić jako biały z dodatkiem brązowego, bądź żółtego środka, ale może być też w kolorze żółtym. Wraz ze starzeniem się staje się szary bądź niebiesko-zielony.
Odciski jego zarodników są ciemno-brązowe, ale mogą być też czarne. Są gładkie, grubościenne.

Blaszki są przyrośnięte, ale mogą też odchodzić od powierzchni kapelusza. Trzon ma długość wynoszącą od 4 do 15 cm, natomiast jego grubość wynosi od 0,4 do 1,5 cm. Trzon jest suchy, biały, ale może także żółty. Zasnówka jest w kolorze błotnistym, ale może występować też w kolorze białym, bądź być zabarwiona na niebiesko. Na szypułce tworzy cienki, delikatny pierścień, który staje się ciemny podczas spadania zarodników. Grzybnia ma ryzomorficzną biel.

Łysiczka kubańska – systematyka i naturalne środowiska

Domena – eukarionty
Królestwo – grzyby
Typ – podstawczaki
Klasa – pieczarniaki
Rząd- pieczarkowce
Rodzina – podziemniczkowate
Rodzaj – łysiczka
Gatunek – Psilocybe Cubensis

Jak mykolodzy nazywają i klasyfikują grzyby, wyjaśniamy w artykule mykologia – co to jest.

Łysiczka kubańska jest koprofilnym grzybem, który rozmnaża się na łajnie. Często kolonizuje się na odchodach dużych zwierząt roślinożernych np. krów czy kóz. Preferuje wilgotne trasy, ale i występuje w środowisku tropikalnym czy nawet subtropikalnym. Można go znaleźć na wyżynach, ale i w dolinach Argentyny, Kolumbii czy też Ekwadoru, ale dziko żyje w Stanach Zjednoczonych Ameryki czy Tajlandii Kambodży czy Indii. Dobrze rozwija się w środowisku, w którym wilgotność powietrza wynosi ponad 85%, a także tam, gdzie żyją ssaki trawożerne. Łysiczka dobrze rozwija się na łajnie zwierząt roślinożernych, co wynika z faktu, że jest w nim niewielka zawartość kwasu żołądkowego. Zatem grzyby mogą kiełkować np. w żołądku krowy. Ten gatunek grzyba bardzo dobrze rośnie w każdym oborniku.

Grzybnia a owocniki – co mówi prawo

Psylocybina i psylocyna powstają w owocnikach. Sama grzybnia (mycelium) Psilocybe cubensis i jej zarodniki tych związków nie zawierają, dlatego ich posiadanie w Polsce jest legalne. Nielegalne jest natomiast doprowadzenie grzybni do owocnikowania, ponieważ owocniki zawierają substancje z grupy I-P wykazu substancji psychotropowych (rozporządzenie Ministra Zdrowia, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1139). Growkity w naszym sklepie służą wyłącznie do obserwacji grzybni. Szczegóły opisujemy w artykule czy growkit jest legalny.

Psylocybina i pokrewne związki

Owocniki Psilocybe cubensis zawierają tryptaminy o działaniu psychoaktywnym: psylocybinę, psylocynę, baeocystynę i norbaeocystynę. Psylocybinę i psylocynę po raz pierwszy wyizolował Albert Hofmann w 1958 roku z pokrewnego gatunku Psilocybe mexicana.

Najpopularniejsze odmiany

Wśród najpopularniejszych odmian można wymienić Psilocybe cubensis Mazatapec, Golden Teacher czy też odmianę McKennaii. Ten pierwszy swoją nazwę zawdzięcza miastu Mazatapec. Jego grzybnia kolonizuje podłoże wolniej niż grzybnia odmiany McKennaii, a obie tworzą efektowną, dobrze widoczną grzybnię do obserwacji. Historię dwóch innych nazw oraz dostępne źródła opisujemy w artykule grzyby Malabar i Shakti.