Łysiczka czarnobrązowa

Łysiczka czarnobrązowa (Deconica montana, dawniej Psilocybe montana)

Niewielki grzyb o kapeluszu 0,5–1,5 cm, początkowo wypukły, później spłaszczony, ciemnobrązowy w stanie wilgotnym, jaśnieje przy wysychaniu. Blaszki gęste, brązowe do brunatnoczekoladowych; trzon cienki, włóknisty, długości 1–4 cm. Rośnie w wilgotnych miejscach ubogich w składniki odżywcze, na mchach, w terenach leśnych oraz torfowiskach.

Status ochronny
Gatunek figurował w Polsce na Polskiej Czerwonej Liście Grzybów Wielkoowocnikowych jako R (rzadki). To oznaczenie nie jest równoznaczne z ochroną prawną; nie pociąga za sobą automatycznego objęcia ochroną ustawową. W praktyce status R sugeruje, że gatunek jest obserwowany jako potencjalnie zagrożony lokalnie, ale nie jest jednoznacznie chroniony przepisami prawa.
Według Polskiej Czerwonej Listy Grzybów (aktualizacje w przeszłości, autorzy: Wojewoda i in.), Deconica montana była klasyfikowana jako R, co nie oznacza ochrony ustawowej.

Zawartość psylocybiny / psylocyny

Deconica montana nie zawiera aktywnych alkaloidów halucynogennych takich jak psylocybina ani psylocyna, więc nie wywołuje efektów psychodelicznych. Dawniej klasyfikowana była jako Psilocybe montana, lecz przeniesiono ją do rodzaju Deconica, który obejmuje gatunki niebieszczejące i niepsychoaktywne.

Status prawny w Polsce
Psylocybina i psylocyna są objęte ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii jako substancje kontrolowane. Ponieważ Deconica montana nie zawiera tych substancji, gatunek ten sam w sobie zwykle nie jest objęty zakazem. Jednak interpretacje przepisów i praktyka organów ścigania mogą być rozmaite, zwłaszcza w kontekście identyfikacji i publikacji dotyczących gatunków psychoaktywnych. W praktyce posiadanie lub obrót grzybów zawierających psylocybinę jest zabroniony; gatunki bez tych substancji zwykle nie są karane. Warto być ostrożnym przy publikowaniu i zbieraniu w kontekście edukacyjnym lub kontrolnym, gdyż interpretacje lokalne mogą się różnić.