Roger Heim

Roger Heim (1900-1979) był francuskim mykologiem, profesorem i w latach 1951-1965 dyrektorem Muséum national d’Histoire naturelle w Paryżu. To on w 1957 roku opisał naukowo Psilocybe mexicana, a grzyby z jego laboratoryjnej hodowli posłużyły Albertowi Hofmannowi do wyodrębnienia psylocybiny w 1958 roku.

Kim był Roger Heim

Heim związał całe życie zawodowe z paryskim Muséum. Pracował w laboratorium kryptogamii, czyli dziale zajmującym się grzybami, glonami, mszakami i porostami, a później kierował nim jako profesor. W 1931 roku obronił doktorat poświęcony rodzajowi Inocybe (strzępiak), uznawany za wzorcową pracę z systematyki grzybów. W 1936 roku założył czasopismo „Revue de mycologie”, wydawane przez laboratorium kryptogamii Muséum.

Wojna przerwała jego pracę. Za działalność w ruchu oporu został aresztowany 23 sierpnia 1943 roku i deportowany do obozu Buchenwald, a następnie do Mauthausen i Gusen. Wyzwolono go w maju 1945 roku. Po powrocie podjął pracę w Muséum, a w 1951 roku objął stanowisko dyrektora całej instytucji, które pełnił do 1965 roku (Encyclopaedia Universalis, CTHS).

Dorobek mykologiczny poza Meksykiem

Największą część dorobku Heima stanowi systematyka grzybów wyższych. Szczególnie dużo pracował nad gołąbkami (Russula) i mleczajami (Lactarius). W 1938 roku wydał monografię „Les Lactario-russulés du domaine oriental de Madagascar”, poświęconą tym grzybom ze wschodniej części Madagaskaru.

Drugim ważnym tematem była mykologia tropikalna. Heim opisał rodzaj Termitomyces, czyli grzyby żyjące w symbiozie z termitami w ich kopcach (Index Fungorum podaje ważną publikację nazwy z 1942 roku), oraz między innymi gatunek Termitomyces clypeatus (1951).

Oaxaca, Wasson i Psilocybe mexicana

Z bankierem i etnomykologiem R. Gordonem Wassonem Heim współpracował już w latach 50. Wasson badał grzyby używane w obrzędach Mazateków w stanie Oaxaca i potrzebował mykologa, który oznaczy je naukowo. W 1956 roku Heim wziął udział w wyprawie Wassonów w góry Sierra Mazateca i sam zebrał tam okazy.

Na tej podstawie w 1957 roku opisał kilka nowych dla nauki gatunków z rodzaju Psilocybe, w tym Psilocybe mexicana, Psilocybe zapotecorum i Psilocybe aztecorum (wszystkie z autorstwem R. Heim, 1957, według Index Fungorum). Kontekst historyczny i to, jak ten gatunek ma się do popularnej odmiany Mexican, omawiamy w tekście Psilocybe mexicana a Mexican. O mazateckiej uzdrowicielce, z którą zetknęli się badacze z Zachodu, piszemy w artykule o Marii Sabinie.

Hodowla w Paryżu i odkrycie Hofmanna

Heimowi udało się wyhodować część gatunków w laboratorium, a Psilocybe mexicana okazała się do tego szczególnie podatna. Gdy próby wyodrębnienia substancji czynnej w Paryżu i w laboratoriach amerykańskich nie przyniosły wyniku, Heim zwrócił się do firmy Sandoz w Bazylei. Jak wspominał Albert Hofmann, na początek analiz miał do dyspozycji około 100 gramów suszu z hodowli prowadzonej przez Heima.

W marcu 1958 roku w czasopiśmie „Experientia” (t. 14, s. 107-109) ukazała się praca Hofmanna, Heima, Bracka i Kobla, w której opisano wyodrębnienie z Psilocybe mexicana związku nazwanego psylocybiną. Tego samego roku zidentyfikowano chemicznie także psylocynę. Heim figuruje jako współautor tej publikacji.

Wspólna monografia z Wassonem

Podsumowaniem badań stała się monografia Rogera Heima i R. Gordona Wassona „Les champignons hallucinogènes du Mexique. Études ethnologiques, taxinomiques, biologiques, physiologiques et chimiques”, wydana w 1958 roku jako 6. tom 7. serii „Archives du Muséum national d’Histoire naturelle”. Liczy ponad 440 stron i łączy etnologię, taksonomię, biologię oraz chemię tych grzybów.

Ochrona przyrody

Heim działał także na rzecz ochrony przyrody. W latach 1954-1958 był prezesem IUCN, Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody. W 1973 roku wydał książkę „L’Angoisse de l’an 2000. Quand la nature aura passé, l’homme la suivra”, zbiór tekstów o zagrożeniach dla przyrody pisanych przez kilka dekad.

Najczęstsze pytania

Czy Roger Heim odkrył psylocybinę?

Nie. Psylocybinę wyodrębnił i nazwał Albert Hofmann w laboratoriach Sandoz w Bazylei w 1958 roku. Heim opisał gatunek Psilocybe mexicana, dostarczył materiał z hodowli laboratoryjnej i był współautorem pierwszej publikacji o tym związku.

Co oznacza skrót „R. Heim” przy nazwach grzybów?

To skrót autora nazwy naukowej. Oznacza, że gatunek lub rodzaj opisał Roger Heim, na przykład Psilocybe mexicana R. Heim (1957) albo rodzaj Termitomyces R. Heim.

Źródła

• HEIM Roger Jean, CTHS, La France savante (daty życia, stanowiska, Académie des sciences).
• Roger Heim (1900-1979), Encyclopaedia Universalis.
• Former IUCN Presidents, IUCN.
• Heim R., Wasson R.G., Les champignons hallucinogènes du Mexique, Archives du Muséum national d’Histoire naturelle, 1958.
• Hofmann A., Heim R., Brack A., Kobel H., Experientia 14 (1958): 107-109.
• Hofmann A., LSD – My Problem Child, rozdz. 6 (MAPS).
• Index Fungorum oraz INPN, Psilocybe mexicana R.Heim, 1957.
• Revue de mycologie, Biodiversity Heritage Library.
• Roger Heim’s interdisciplinary and transnational research, Chacruna.
• L’Angoisse de l’an 2000, katalog BnF.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1139.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Opisujemy naukowca i jego pracę badawczą.